Od Stalowej Szafy do Rzeźby

Nieznana Historia Polskich Kiosków Multimedialnych

Współczesna polska przestrzeń publiczna jest nasycona interaktywnością. Mijamy je w galeriach handlowych, urzędach i na dworcach, nazywając je raz infomatami, innym razem biletomatami czy wayfinderami. Jednak mało kto wie, że droga do dzisiejszych, smukłych konstrukcji z włókna szklanego wiodła przez szwajcarskie automaty z lat 70., walki patentowe o nazwy i technologiczną rewolucję, która narodziła się w polskich manufakturach.

1. Mechaniczni przodkowie i pierwszy dotyk

Zanim w Polsce pojawiło się słowo „kiosk multimedialny”, interakcja z maszyną ograniczała się do prostych procesów mechanicznych.

Poznań 1978: Tu narodziła się polska samoobsługa.
W czerwcu 1978 roku, przy wejściu na Międzynarodowe Targi Poznańskie, stanął pierwszy testowy biletomat szwajcarskiej firmy Merona. Urządzenie budziło sensację nie tylko funkcją, ale i trwałością – szwajcarski producent dawał na nie aż 20 lat gwarancji! Był to pra-przodek dzisiejszych terminali outdoorowych, który musiał przetrwać polskie zimy i upały.

Choć globalnie ekrany dotykowe weszły do użytku w 1983 roku (komputer HP-150), w Polsce interaktywne terminale z rozkładami jazdy zaczęły nieśmiało pojawiać się dopiero na przełomie lat 90. i 2000., m.in. na Dworcu Centralnym w Warszawie.

2. Jak „infokiosk” wszedł do języka

Początek lat 2000. to czas dzikiego zachodu w polskim internecie i krystalizacji nazewnictwa.

To wtedy określenie „infokiosk” na dobre wrosło w język — dziś używają go klienci, media i zamawiający w przetargach publicznych jako naturalnej nazwy całej kategorii urządzeń, wymiennie z „kioskiem multimedialnym” i „kioskiem interaktywnym”.

Ciekawostka o współpracy:
Najlepszym dowodem na to, jak technologia łączy konkurentów, jest nasza historia współpracy z liderem rynku – firmą Infobox. Przy prestiżowym projekcie dla Lotniska Chopina w Warszawie, inwestor wymagał obudów o bardzo specyficznych, obłych kształtach. Standardowa technologia stalowa, którą stosował Infobox, miała tu swoje ograniczenia. Zwrócili się więc do nas. Zaprojektowaliśmy i wykonaliśmy dla nich na bazie ich ram stalowych designerskie korpusy z kompozytu, które stanęły na lotnisku. To pokazuje, że w świecie high-endowego designu, stal czasem musi ustąpić miejsca nowym materiałom.

3. Rewolucja kompozytowa: Era Designu

Przez lata standardem w Polsce były „pancerne”, kanciaste skrzynki ze stali. Były trwałe, ale – nie ukrywajmy – po prostu brzydkie.

Widząc ograniczenia metalu (konieczność gięcia, widoczne spawy, nity ), zaproponowaliśmy kioski multimedialne wykonane z włókna szklanego i żywic kompozytowych. Ta technologia, znana z budowy jachtów, pozwoliła nam tworzyć konstrukcje o płynnych, organicznych kształtach (monolity), które przypominają bardziej nowoczesne rzeźby niż urządzenia IT.

Pierwsze Wayfindery w Polsce
Mieliśmy zaszczyt wyznaczać standardy dla systemów nawigacji w największych galeriach handlowych:

Złote Tarasy (Warszawa): Tu zamontowaliśmy jedne z pierwszych w Polsce nowoczesnych wayfinderów z ekranami 43 cale.
CH Arkadia (Warszawa): Kolejne wdrożenie objęło ekrany 49 cali, co na tamte czasy było technologicznym gigantem.

Warstwę „mózgu” (oprogramowanie) dla tych urządzeń dostarczyła krakowska firma Tech-Cave (obecnie grupa IMS). To połączenie – naszej designerskiej obudowy i ich zaawansowanych map 3D – stworzyło definicję współczesnego wayfindera, jaką znamy do dziś.

4. Słownik Branżowy: Czego tak naprawdę szukasz?

Rynek terminali rozwija się szybciej niż słowniki. Aby ułatwić Ci nawigację, przygotowaliśmy zestawienie nazw, których Polacy używają najczęściej – od tych potocznych, po profesjonalne określenia techniczne.

Najpopularniejsze (Trendy Wyszukiwań)

Terminal Samoobsługowy: Najbardziej uniwersalne i bezpieczne określenie. Szukasz go, gdy chcesz zautomatyzować sprzedaż, płatności lub rejestrację bez udziału personelu.
Kiosk Multimedialny / Interaktywny: Następca popularnego „infokiosku”. To złoty środek w wyszukiwarkach – kojarzy się z urządzeniem z ekranem dotykowym do przeglądania ofert lub stron www.
Kiosk Sprzedażowy / POS Self-Service: Coraz silniejszy trend. Wpisujemy to, gdy szukamy urządzenia zintegrowanego z terminalem płatniczym i drukarką fiskalną (tzw. „kasa samoobsługowa”).
Stand Multimedialny / Totem Reklamowy (Digital Poster): Nazwa wizualna. Jeśli szukasz pionowej bryły, która ma przyciągać wzrok w pasażu handlowym (nawet jeśli nie ma dotyku), to są Twoje słowa kluczowe.

Specjalistyczne (Zorientowane na cel)

Biletomat / Parkomat: Klasyka gatunku. Cel: szybka sprzedaż biletów komunikacji miejskiej, kolejowych lub biletów parkingowych.
Kolejkomat: Standard w urzędach i placówkach medycznych. Jego jedynym zadaniem jest zarządzanie ruchem pacjentów/klientów i wydruk numerka.
Wayfinder: Profesjonalne określenie na „nawigatora”. To kiosk z zaawansowaną mapą 3D, który pomaga odnaleźć drogę w dużych galeriach handlowych czy biurowcach.
Mównica Interaktywna / Terminal Pulpitowy: To urządzenia o niskim profilu z mocno nachylonym ekranem (jak nasza seria Wave). Idealne do prezentacji, muzeów i jako punkty informacyjne dla osób z niepełnosprawnościami (tzw. dostępność cyfrowa).
Digital Signage: Branżowe określenie na cały system wyświetlania treści reklamowych. Jeśli szukasz nie tylko urządzenia, ale całego systemu zarządzania obrazem na wielu ekranach, to jest termin dla Ciebie

5. Polskie Rzemiosło vs. Masowa Produkcja

Rynek zalewany jest tanimi obudowami z importu. Są to często konstrukcje powtarzalne, wykonane z cienkiej blachy. Dlaczego więc inwestorzy wciąż wybierają polskie manufaktury?

Personalizacja: Lokalna produkcja pozwala zbudować formę w dowolnym kolorze z palety NCS/RAL, zatopić logotyp w obudowie czy zmienić kształt „pod klienta”.
Fizyka materiału: Kompozyt nie rdzewieje, jest lżejszy od stali i – co kluczowe – przepuszcza fale radiowe (brak problemów z zasięgiem WiFi, typowych dla stalowych „klatek Faradaya”).
Wsparcie: Możliwość serwisu i modyfikacji urządzenia w Polsce, a nie wysyłanie go kontenerem do Azji.

PODSUMOWANIE

Branża systemów samoobsługowych w Polsce to fascynujący świat, który ewoluował od topornych automatów biletowych Merona, przez prawne boje o nazwę „Infokiosk”, aż po zakrzywione ekrany w obudowach kompozytowych.

Budując systemy interaktywne, warto pamiętać, że za każdym ekranem stoi kawał historii. My w TOSMI jesteśmy dumni, że od 20 lat dopisujemy do niej kolejne rozdziały.